بیماری آتاکسی چیست؟ + راه های درمانی و پیشگیری

2
4454
Ataxia

بیماری آتاکسی یکی از بیماری هایی است که در سیستم عصبی اختلال به وجود می آورد. پرسشینو در این مقاله قصد دارد این بیماری و راه های درمان آن را برای شما بازگو کند.

بیماری چیست؟

بیماری چیست و بیمار کیست؟

به هم خوردگی نظم درون بدن را بیماری گویند. بیمار کسی است که بدست خود یا عوامل زیست محیطی دچار اختلال در بدن شده باشد. در تعریف سازمان جهانی بهداشت آمده است: مفهوم سلامتی تنها نداشتن بيماری و نقص عضو نيست بلكه آسايش كامل جسمی، روحی و اجتماعي است.

 طریقه پیشگیری از بیماری

عدم استفاده از خوراکی های و داروهای مضر، نبودن در معرض عوامل آلوده زا، رعایت نکات بهداشت فردی و جمعی، کاهش فشارهای عصبی استرس زای بی مورد، مصرف میوه و … می تواند شما را از بیماری های روزمره دور کند.

علائم وجود بیماری در بدن

حملات اولیه به سلول ها، پیامد این عمل، ضعف و بی قراری در کل بدن است؛ به تدریج با بیشتر شدن حملات، بیماری گسترش یافته و به شکل درد بروز می کند. با تغذیه کامل و مرتب سلول ها که نیازمند املاح و ویتامین های گوناگون هستند از بیماری مصون می مانیم؛ اما به طور کلی با مصرف میوه و سبزی تازه و فعالیتهای مستمر بدنی، سیستم ایمنی بدن مصون از بیماری خواهد ماند.

فرد سالم به چه کسی گفته می شود؟

سالم كسي است كه بيمار نشود، عاري از نقص عضو باشد، با تغييرات محيط هماهنگي داشته، قدرت كافی برای اداره امور زندگي و مقاومت لازم در برابر پيش آمدها و اتفاقات ناگهاني داشته باشد، از نظر روانی دارای روحی متعادل و از نظر اجتماعی در كمال تفاهم با ديگران بوده، از حرص و آز و بيدادگری و حسادت بركنار و خوش بين و نيك انديش و خوش رفتار باشد.

بیماری

 علامت های سلامت روحی- روانی چیست؟

نداشتن بيماري و نقص عضو كه شخص را از فعاليت و كسب درآمد در زندگي باز ندارد.

داشتن نيروي كافي براي انجام كار روزانه.

وزن ثابت صرفه نظر از دوران رشد (وزن شخص سالم تقريباً هميشه ثابت است

اشتهاي مناسب، نه زياد و نه خيلي كم بطوريكه شخص به حداقل دريافت مواد لازم اشتها داشته باشد.

خواب و استراحت كافي؛ شخص سالم بايد ساعات خواب و استراحت منظمي داشته باشد بسياري از مردم به ۸ ساعت خواب نياز دارند ولي ميزان احتياج به خواب براي همه يكسان نيست. مهم خواب منظم و مرتب در ساعت معين است.

هماهنگي در اعمال حياتي؛ بدن انسان مانند ماشين اتوماتيك منظمي است كه بايد وظيفه خود را به موقع و خوب انجام دهد.

جلب توجه نكردن اعضاء بدن؛ شخص سالم هيچ وقت متوجه اعضاء خود نمي شود مگر آنكه علتي جسمي يا رواني در كار باشد و دچار بيماري يا عارضه شده باشد.

احساس سبكي؛ در وضع عادي شخص سالم وزني براي خود احساس نمي كند.

رغبت به كارهاي روزانه؛ شخص سالم بايد از انجام كارهاي روزانه دچار ناراحتي نشود.

بازيافتن آسايش؛ هركس كاري انجام مي دهد دير يا زود خسته مي شود سالم كسي است كه بتواند بعداز استراحت كوتاهي آسايش خود را باز يابد.

حفظ آرامش؛ سالم كسي است كه بتواند آرامش خود را حفظ كند واز هيجان عكس العمل آن جلوگيري نمايد.

داشتن زندگي مرتب و منظم.

داشتن هماهنگي؛ انسان موجودي است اجتماعي، هركس بايد بتواند با ديگران همكاري نموده با اجتماع همكاري داشته و از نظامات اجتماعي پيروي نمايد.

هوش، محبت، همدمي و خوش رفتاري؛ سالم كسي است كه در عين دوري از حرص، بيدادگري، حسادت و مكر، خيرانديش، خوش بين ونيك رفتار باشد.

آتاکسی

 آتاکسی چیست و انواع آن کدامند؟

بیماری آتاکسیک، نشانگر عصبی است که اختلال در سیستم عصبی را نشان می‌دهد، زمانی که شخصی از آتاکسی رنج می‌برد، به عنوان عدم کنترل بر روی گروه خاصی از عضلات خود را نشان می‌دهد، این عدم کنترل بیشتر در راه رفتن این افراد بروز می‌کند، بنابراین، شناسایی نشانه‌ها و درک درمان‌‌های احتمالی برای بهبود کیفیت زندگی این افراد بسیار مهم است.

 

انواع آتاکسی

  1. آتاکسی حسی (SENSORY ATAXIA)
  2. آتاکسی مخچه ای (CEREBELLAR ATAXIA)
  3. آتاکسی وستیبولار (VESTIBULLAR ATAXIA)
  4. آتاکسی فردریش (Friedreich  ATAXIA)

آتاکسی حسی (SENSORY ATAXIA)

آتاکسی حسی از اختلالاتی ناشی می شود که راه های پروپریوسپتیو در اعصاب حسی محیطی، ریشه های حسی، ستون های خلفی طناب نخاعی، یا نوارهای را گرفتار می سازند. ضایعات تالاموس و لوب پاریتالاز علل نادر آتاکسی حسی طرف مقابل هستند.

آتاکسی

آتاکسی مخچه ای (CEREBELLAR ATAXIA)

آتاکسی مخچه ای (Cerebellar ataxia) بر اثر ضایعات خود مخچه (cerebellum) یا ارتباطات آوران یا وابران (afferent or efferent connections)  آن در پایک های مخچه (cerebellar peduncles)، پل مغزی یا هسته قرمز (red nucleus) ایجاد می شود. به دلیل ارتباط متقاطعی (crossed connection) که میان کورتکس فرونتال مغز (frontal cerebral cortex) و مخچه وجود دارد، بیماری یکطرفه لوب فرونتال (unilateral frontal) گاه می تواند اختلال نیمکره مخچه ای طرف مقابل (contralateral cerebellar hemisphere) را تقلید (mimic) کند.
آتاکسی مخچه ای علاوه بر هیپوتونی با ناهماهنگی حرکات ارادی همراه است. شروع حرکات ساده با تأخیر همراه است و میزان افزایش یا کاهش شتاب در آنها کاهش می یابد. سرعت، ریتم، دامنه و قدرت حرکات با نوسان همراه بوده، حرکات نمایی جهشی(jerky appearance)  پیدا می کنند. از آنجا که این بی نظمی ها در شروع و انتهای حرکت برجسته تر هستند، آشکارترین تظاهرات بالینی آنها شامل دیسمتری انتهایی(terminal dysmetria)، هنگام حرکت اندام به سوی هدف و لرزش ارادی(intention tremor)  پایانی هنگام نزدیک شدن اندام به هدف می باشد.

آتاکسی وستیبولار (VESTIBULLAR ATAXIA)

آتاکسی وستیبولار همان ضایعات مرکزی و محیطی است که سرگیجه (vertigo) ایجاد می کنند و می توانند به آتاکسی وستیبولار منجر شوند. وقتی که بیمار در بستر دراز کشیده و معاینه می شود نمی توان ناهماهنگی حرکت اندام ها را نشان داد اما زمانی این ناهماهنگی آشکار می شود که بیمار قصد ایستادن یا راه رفتن داشته باشد.

Ataxia

 آتاکسی فردریش (Friedreich  ATAXIA)

رایج ترین آتاکسی می باشد. در اغلب موارد، علائم و نشانه ها قبل از سن ۲۵ سالگی ظاهر می شود.

میزان پیشرفت بیماری متفاوت است. اولین نشانه به طور کلی اشکال در راه رفتن (آتاکسی راه رفتن) است. این وضعیت معمولا به بازوها و تنه پیشرفت می کند. عضلات در طول زمان ضعیف می شوند و باعث تغییر شکل، به خصوص در قسمت پایین پاها و دست ها می شود.

علائم و نشانه ها که ممکن است به عنوان پیشرفت بیماری باشد شامل لکنت زبان، خستگی، حرکات سریع و غیر ارادی چشم (نیستاگموس)، انحنای غیرطبیعی ستون فقرات،  (اسکولیوز)، کاهش شنوایی و بیماری های قلبی از جمله بزرگ شدن قلب (کاردیومیوپاتی) و نارسایی قلبی است.

 

علل به وجود آورنده آتاکسی

  1. ضربه به سر: آسیب مغز و نخاع در اثر ضربه به سر (مثلا در تصادف رانندگی) می تواند سبب شروع آتاکسی شود.
  2. سکته مغزی: هنگامی که جریان خون به بخشی از مغز قطع شود و یا به شدت کاهش یابد، بخشی از سلول های مغز از اکسیژن و مواد مغذی محروم می شوند و در نهایت می میرند.
  3. فلج مغزی قبل، در طی و یا بعد از تولد: این یک اصطلاح عمومی برای گروهی از اختلالات ناشی از آسیب مغز کودک می باشد که بر توانایی های او برای هماهنگ کردن حرکات بدنش تاثیر می گذارد.
  4. مولتیپل اسکلروزیس: بیماری ام اس، یک بیماری مزمن ناتوان کننده است که بر سیستم عصبی مرکزی تاثیر می گذارد.
  5. آبله مرغان: آتاکسی یکی از عوارض نادر آبله مرغان و سایر بیماری های ویروسی می باشد. آبله مرغان ممکن است در مراحل بهبودی و حتی پس از بیماری ظاهر شود و برای چند روز و یا چند هفته به طول انجامد و معمولا عدم تعادل ناشی از این آتاکسی به مرور زمان از بین می رود.آبله مرغان
  6. سندرم پارانئو پلاستی: این بیماری نادر نتیجه اختلالات ناشی از پاسخ سیستم ایمنی بدن به یک تومور سرطانی (نئوپلاسم) می باشد که اغلب مناطقی مانند ریه، تخمدان، پستان یا غدد لنفاوی را درگیر می کند. این آتاکسی ممکن است ماه ها یا سال ها قبل از سرطان تشخیص داده شود.
  7. تومور مغزی: رشد تومور در مغز، چه سرطانی (بدخیم) و یا غیر سرطانی (خوش خیم) می تواند به مخچه صدمه وارد کند.
  8. عوارض برخی داروها، به خصوص باربیتورات ها مانند فنوباربیتال و آرام بخش ها، مانند بنزودیازپین ها. موارد دیگری مانند الکل و مسمومیت با مواد مخدر، مسمومیت با فلزات سنگین از جمله سرب و جیوه و مسمومیت با حلال می تواند آتاکسی را ایجاد کند.
  9. کمبود ویتامین ایی و یا ویتامین ب۱۲: عدم مصرف کافی ویتامین ایی و یا ویتامین ب۱۲ می تواند به عدم تعادل بدن منجر شود.
  10. اگرچه علل مختلفی برای آتاکسی وجود دارد، اما در بسیاری از موارد، هیچ علت مشخص و قطعی برای مبتلایان پیدا نمی شود.

علائم بروز آتاکسی

  • هماهنگی ضعیف بین عضلات.
  • راه رفتن نامتعادل و تلوتلو خوردن.
  • مشکل در حرکاتی مانند غذا خوردن، نوشتن، بستن دکه پیراهن.
  • تغییر در تکلم.
  • حرکات غیر ارادی و نوسانی چشم (نیستاگموس).
  • مشکل در بلعیدن.

آتاکسی

در صورت پیشرفت آتاکسی ممکن است علائم دیگری ظاهر شوند:

  • حالات چهره کمتر مشخص خواهند بود.
  • لرزش اندام
  • حرکات غیر ارادی، سریع، منظم و تکراری چشم
  • پاهای سرد
  • مشکل در حفظ تعادل
  • مشکل در راه رفتن
  • مشکلات بینایی
  • مشکلات شنوایی
  • افسردگی

آتاکسی

تشخیص آتاکسی

  • در صورت ابتلا به آتاکسی پزشک به دنبال دلایل قابل درمان می گردد. علاوه بر انجام معاینه فیزیکی و عصبی شامل چک کردن حافظه و تمرکز، بینایی، شنوایی، تعادل، هماهنگی اعضای بدن و رفلکس ها.
  • آزمایشات تصویربرداری: سی تی اسکن  و ام آر آی مغز می تواند به تعیین علت آتاکسی کمک کند. ام آر آی می تواند در برخی موارد، انقباض مخچه و سایر قسمت های مغز در افراد مبتلا به آتاکسی را نشان  دهد.
  • کشیدن آب نخاع: سوزن سرنگ را وارد فضای بین دو مهره کمر می کنند تا یک نمونه از مایع مغزی نخاعی را به دست آورند و آن را آزمایش کنند. مایع مغزی نخاعی مایعی است که اطراف مغز و نخاع را احاطه کرده و از آنها محافظت می کند.
  • آزمایش ژنتیک: پزشک آزمایش ژنتیک را برای تعیین جهش ژنی در شما و یا فرزند شما تجویز می کند. جهش ژن خاصی می تواند آتاکسی ارثی را ایجاد کند. البته ممکن است جواب این آزمایش منفی باشد، ولی فرد به آتاکسی مبتلا باشد، زیرا همه آتاکسی ها علت ژنتیکی ندارند و اکتسابی محسوب می شوند.

آتاکسی

ممکن است پزشک درخواست تست های آزمایشگاهی زیر را داشته باشد:

  • تصویربرداری سی تی اسکن یا ام آر آی مغز جهت تعیین دلایل احتمالی و نشان دادن انقباض مخچه و سایر ساختارهای مغز در افراد مبتلا به آتاکسی.
  • پونکسیون کمری (گرفتن مایع نخاعی) جهت آزمایش مایع اطراف مغز و نخاع.
  • آزمایش ژنتیک، تعیین اینکه آیا فرزند شما دارای جهشی در ژن است که موجب یکی از بیماری های ارثی آتاکسی بشود یا خیر.

روش های درمان آتاکسی

  • علی رغم پیشرفت علم پزشکی، هنوز درمان قطعی، دائمی و موثری برای درمان این بیماری پیدا نشده است، دانشمندان سرگرم آزمایش بر روی سلول های بنیادی هستند تا روشی را برای درمان دائمی این بیماری پیدا کنند.
  • محققان در آزمایشگاه از سلول های بنیادی پرتوان القایی (IPS) برای درمان یک بیماری ژنتیکی نادر استفاده کرده اند. کشف آن ها اثرات مثبت داروهایی را نشان می دهد که ممکن است باعث درمان های جدید موثر برای این بیماری شود.

 با این حال، این عوامل تا حدودی بر کندتر شدن بیماری موثرند:

  • فیزیوتراپی
  • استفاده از ویتامین E
  • ماساژ
  • استفاده از روغن B1
  • زیتون
  • ماهی سالمون
  • کاردرمانی برای کمک به انجام کارهای روزانه مانند غذا خوردن
  • گفتار درمانی جهت بهبود تکلم و بلعیدن
  • دارو

راههای ابتلا به آتاکسی

  • اکتسابی: این نوع آتاکسی در اثر تروما، سکته مغزی، بیماری ام اس، تومور مغزی، مشکلات تغذیه ای، مسمومیت و یا دیگر بیماری هایی که منجر به آسیب مخچه و سایر قسمت های سیستم عصبی می شوند، ایجاد می شود.
  • ارثی: فرد ژن معیوبی را از پدر و مادر خود به ارث می برد که در آن علایم آتاکسی به آهستگی در طول سال های متمادی ایجاد می شود.
  • ایدیوپاتیک: مخچه به تدریج با گذشت زمان به دلایلی که هنوز معلوم نیست آسیب می بیند و علایم آتاکسی ایجاد می شود.

ataxia

رابطه آتاکسی و استرس

  • بین آتاکسی و استرس رابطه مستقیمی نیست؛ چون استرس برای همه بیماریها تاثیر مخربی دارد ولی برای آتاکسی چون بیماری عصبی است بیشتر؛ چون این بیماری باعث لرزش است هنگامی که احتیاج به دقت زیادی است، استرس باعث تشدید علائم بیماری میشود ولی با رفع عامل استرس زا، لرزش ها به صورت قبلی برمی گردند.

چون در آتاکسی، عدم هماهنگی وجود داره، استرس باعث بیشتر شدن آن می شود.

رابطه آتاکسی و ازدواج

  • چون آتاکسی بیماری ژنتیکی است شانس و درصد اینکه کسی با این بیماری ازدواج کند، احتمال درگیری فرزندش بسیار بالاست، اگر پدر و مادر هر دو دارای بیماری باشند این بیماری به فرزند هم انتقال پیدا می کند.

رابطه آتاکسی و رژیم غذایی

  • در بیماران آتاکسی، رژیم غذایی پیشگیرانه و مضری وجود ندارد.

ataxia

ورزشهای متناسب با آتاکسی

  • بسیار رابطه خوبی میتواند باشد اما نه ورزش قهرمانی، با ورزش میتوان عوارض بیماری را کم کرد، در آتاکسی عضله و اعصاب حسی مشکلی ندارند، ولی مخچه و قسمت هماهنگی آن دچار مشکل است، با ورزش عوامل ناشی از ضعف ثانویه عضلات کمتر می شود.

امیدواریم این مقاله برای شما که وقت خودتان را برای این محتوا گذاشته اید، مناسب بوده باشد.

منتظر نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما دوستان پرسشینویی هستیم.

2 COMMENTS

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here